لۇغەتنى كۆرۈش: ز

زەگۇندە — پىشايۋان سۇپىسىنىڭ قىرىغا قويۇلغان تاختاي ياكى ياغاچ؛
زەڭگەر — ئاسمان رەڭگى؛ كۆك.
زەلال — ئېزىش ، ئادىشىش ، توغرا يولدىن چىقىش ، گۇمراھلىق، ئازغۇنلۇق؛ [زەلال ئەھلى --- ئاداشقانلار، خاتا يولغا ماڭغانلار]؛
زەلالەت — يولدىن چىقىش ، ئادىشىش ، ئازغۇنلۇق ، گۇمراھلىق؛ [زەلالەت ئەنگىز --- خاتا يولغا باشلىغۇچى، ئازدۇرغۇچى]؛
زەلەمە — ؛«زالىم»نىڭ كۆپلۈكى : زالىملار؛
زەلەمنا — بىز ئۆزىمىزگە زۇلۇم قىلدۇق؛
زەلەمنارەببىنا — «ئەي تەڭرى، ئۆز-ئۆزىمىزگە زۇلۇم قىلدۇق»؛
زەللە — نەسىۋە ئۈچۈن يۆگەلگەن داستىخان.
زەللەت — گۇناھ ، سەۋەنلىك ، خاتالىق؛
زەلۇم — زومىگەر ، ھەددىدىن ئارتۇق زۇلۇم قىلغۇچى، ئىنتايىن زالىم؛ [زەلۇمو جەھۇل --- ئەڭ زالىم ۋە ئەڭ جاھىل]؛
زەلىبىيا/زەلۇبىيا — بىر خىل تاتلىق چەلپەك ؛ شەربەت؛
زەلىل — خار ، تۆۋەن ، پەس؛ [زەلىل ئەيلەمەك، زەلىل ئەتمەك، زەلىل قىلماق --- خارلىماق]؛
زەلىلانە — خارلارچە ، خارلىق بىلەن؛
زەلىللىك — خارلىق ، پېقىرلىق؛
زەم — قوشۇش:؛جەملەش؛ يىغىلغان؛ توختاش.
زەم — قوشۇش ، جەملەش ، يۈكلەش؛ [زەم ئەيلەمەك، زەم ئەتمەك، زەم قىلماق --- قوشماق، جەملىمەك؛ يۈكلىمەك]؛
زەم قىلىپ — قوشۇپ؛ ساقلاپ؛ توختىتىپ.
زەمان — ؛(1) دەۋر ، زامان ۋاقىت؛ [زەمان- زەمان ---- ھەر زامان ، ھەر ۋاقىت ،دەممۇدەم]؛ [زەمانوزەمىن --- زامان ۋە ماكان ، ئاسمان -
زەمانە — زامان ، دەۋر ۋاقىت؛
زەمانىي — بىردەملىك ، ۋاقىتلىق ، ئازغىنە ۋاقىت ؛ بىر زامانلار؛
زەمايىر — ؛«زەمىر»نىڭ كۆپلۈكى : زەمىر؛
زەمايىم — ؛«زەمىمە»نىڭ كۆپلۈكى : ئەيىبلەشكە تېگىشلىك ئەسكى ئىشلار ، يامان قىلىقلار . يامانلىقلار؛ [فىئلى زەمايىم --- يامان قىلىقلا
زەمەن — ؛«زەمان»نىڭ كۆپلۈكى : زامانلار ، دەۋرلەر؛
زەمبىرەك — زەمبىرەك (cannon) چوڭ، ئېغىر تىپتىكى قورال بولۇپ، تارىختا ئۇرۇشلاردا، بولۇپمۇ دېڭىز ۋە قۇرۇقلۇق جەڭلىرىدە قوللىنىلغان. ئ